Encephalitis tick  Ticks on human skin. Ixodes ricinus can transmit both bacterial and viral pathogens such as the causative agents of Lyme disease and tick-borne encephalitis.

Borelioza

Paradoksalnie większość chorych na boreliozę w ogóle nie pamięta epizodu ugryzienia. Nawet jeżeli nie zauważyliśmy w swojej skórze kleszcza, możemy być zarażeni bakterią borrelii. Wynika to głownie z tego, że główny wektor boreliozy – nimfa kleszcza – ma wielkość zaledwie ziarnka piasku i bardzo łatwo ją przeoczyć. Poza tym ugryzienie kleszcza jest zupełnie bezbolesne, a same kleszcze lubią wkłuwać się w miejsca, w których trudno jest je zauważyć.

Kleszcze wybierają miejsca ciepłe i z cienką skórą, takie jak szyja, skóra za uszami, we włosach, pod piersiami, w zgięciu kolan i łokci, między pośladkami oraz w miejscach intymnych.

Dodatkowo boreliozę przenoszą również inne owady kłujące takie jak komary, meszki, pchły, roztocza, wszy. Około 2% polskiej populacji komarów jest zarażona bakterią borrelii. W przeciwieństwie do kleszczy, mogą one zarażać bakterią borrelii od razu po wkłuciu się w skórę.

Kleszcze wybierają miejsca ciepłe i z cienką skórą, takie jak szyja, skóra za uszami, we włosach, pod piersiami, w zgięciu kolan i łokci, między pośladkami oraz w miejscach intymnych.
Dodatkowo boreliozę przenoszą również inne owady kłujące takie jak komary, meszki, pchły, roztocza, wszy. Około 2% polskiej populacji komarów jest zarażona bakterią borrelii. W przeciwieństwie do kleszczy, mogą one zarażać bakterią borrelii od razu po wkłuciu się w skórę.

Ponadto, istnieją inne drogi zakażenia boreliozą:
•    można złapać infekcję bakterią borrelii przez picie mleka od zarażonych zwierząt;
•    prawdziwą zmorą naszych czasów jest zakażanie boreliozą przez przetaczanie krwi;
•    istnieje możliwość zakażenia drogą płciową;
•    często zdarzają się zarażenia płodu przez matkę, a także zakażenie dziecka przez mleko matki, mówimy wtedy o boreliozie wrodzonej.

Objawy boreliozy
Borelioza jest zwana wielkim imitatorem podobnie jak np. inna choroba okrętkowa – kiła. Nie ma w niej typowych, charakterystycznych tylko dla niej objawów, za wyjątkiem rumienia, który niestety pojawia się tylko w 30% przypadków zakażeń. Obraz choroby u każdego z chorych może być zupełnie inny – dr Joseph J. Burrascano przygotował listę, która zawiera prawie 60 różnych dolegliwości, które mogą występować w tej chorobie. Krętki boreliozy atakują przede wszystkim nabłonek, komórki nerwowe, mięśniowe, śródbłonka i tkanki łącznej. Nabłonek znajduje się nie tylko na zewnętrznej powierzchni skóry, ale również stanowi wyściółkę przewodu pokarmowego czy dróg oddechowych.

Krętki boreliozy mogą być praktycznie wszędzie i dawać wiele różnych objawów. Ważne jest, że w boreliozie wczesnej rozsianej różne objawy mają najczęściej charakter napadowy, początkowo są krótkotrwałe i występują rzadko. Z czasem nasilają się, wzrasta ich częstość i natężenie.

Borrelia rozsiewa się po całym organizmie niesłychanie szybko, na modelach zwierzęcych stwierdzono, że kilka dni po zainfekowaniu bakterie znajdowały się w mózgu, sercu, mięśniach czy ścięgnach. Zmiany w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz pierwsze objawy neurologiczne można zaobserwować już w rumieniu wędrującym. Ze względu na charakter krętka, bakteria ta przemieszcza się nie przez krew, a głównie przez tkankę łączną czy przez naczynia krwionośne. To tłumaczy, dlaczego w zasadzie nie bytuje we krwi czy płynie mózgowo-rdzeniowym, bowiem płyny te nie są optymalnym środowiskiem dla tej bakterii.

Koinfekcje boreliozy
Koinfekcje są występującymi wraz z borrelią infekcjami, które w sposób zasadniczy zmieniają obraz kliniczny choroby, utrudniają leczenie i przyczyniają się do występowania charakterystycznych dla siebie objawów. Szacuje się, iż koinfekcje występują nawet w 80% potwierdzonych przypadków zakażenia krętkiem borrelii i nie zawsze są one infekcjami bakteryjnymi. Babesia, jedna z podstawowych koinfekcji jest bowiem pierwotniakiem. Najczęściej występującymi koinfekcjami borrelii są: Bartonella, Babesia, Mycoplasma, Chlamydia, Toxoplasma, Brucella, Yersinia, Anaplasma i Ehrlichia, Riketsje.

Bartonella
Bartonella należy do patogenów wewnątrzkomórkowych, ale żyje również w przestrzeniach międzykomórkowych. Po zarażeniu kolonizuje komórki śródbłonka naczyń krwionośnych, a następnie erytrocyty. Bakteria ta wykazuje także zdolność do infekowania dobrze unaczynionych tkanek, takich jak zastawki serca, wątroba, śledziona lub łożyska naczyniowe skóry. Podział komórkowy bartonelli w porównaniu do powszechnie występujących bakterii jest stosunkowo długi, podwaja ona bowiem swoja ilość w ok. 24 godziny, co praktycznie uniemożliwia usunięcie bakterii antybiotykami działającymi przy podziale komórkowym (antybiotyki penicylinowe).

Bartonella przenoszona jest przez kleszcze oraz owady kłująco-ssące takie jak komary, meszki, pchły, czy wszy. Istnieje także możliwość zarażenia się poprzez wtarcie w skórę wydalin zakażonych owadów, np. pcheł oraz od kręgowców takich jak gryzonie, koty, psy, jelenie poprzez ugryzienie, zadrapanie czy kontakt ze śliną. Badania na zwierzętach wykazały, że bartonella przenika także przez łożysko.

Objawy bartonelozy
Przebieg zakażenia i symptomy są różnorodne, począwszy od łagodnych bezobjawowych do zagrażających życiu infekcji. Pierwszymi symptomami infekcji mogą choć nie muszą być objawy grypopodobne, takie jak gorączka, dreszcze, uczucie ogólnego rozbicia. W późniejszej fazie Bartonella zwiększa pobudliwość ośrodkowego układu nerwowego – powoduje drażliwość, niepokój, roztrzęsienie, bezsenność, lęki, złe samopoczucie, zmęczenie, zaburzenia czucia skórnego, a nawet napady drgawek. Może prowadzić także do zaburzeń poznawczych i splątania umysłowego.

Innymi charakterystycznymi objawami są: utrzymująca się lekka gorączka, ból głowy, anemia, zapalenie żołądka, ból brzucha, bóle mięśniowe, poranne bóle stóp (zwłaszcza podeszew), bóle stawów, bóle kości długich np. piszczeli, palenie, mrowienia lub ból skóry, problemy z oczami (bóle gałek ocznych, zaburzenia widzenia, światłowstręt, uczucie piasku pod powiekami), powiększenie węzłów chłonnych, bóle gardła, podskórne guzki na kończynach, czerwone brodawkowate wykwity, czerwone lub sine podłużne wysypki (czerwone smugi przypominające zadrapania, podobne do rozstępów).

Babesia
Babesia również jest zaliczana do bardzo częstych koinfekcji borrelii. Publikacje wykazują, że występuje nawet u 66% chorych na boreliozę. Są to pasożytnicze wewnątrzkomórkowe pierwotniaki, atakujące erytrocyty, namnażające się w nich i prowadzące do ich niszczenia. Babesia przenoszona jest głównie przez kleszcze (zarówno osobniki dorosłe jak i nimfy, istnieje także możliwość zarażenia się podczas transfuzji krwi. Żywicielem pośrednim pierwotniaków babesia są różne kręgowce, w tym człowiek, natomiast żywicielem ostatecznym są kleszcze ixodidae.

Objawy babeszjozy
W początkowej fazie infekcji często występuje wysoka gorączka i dreszcze. W miarę upływu choroby mogą pojawiać się dodatkowe dolegliwości. Zakażenie babesią może przebiegać łagodnie i skąpoobjawowo. W takim przypadku objawy babeszjozy są często mylone z boreliozą. Może występować przewlekłe zmęczenie, bóle głowy, bóle mięśniowo-stawowe, okresowo nawracające stany gorączkowe, poty zimne, gorące lub naprzemienne (głównie nocne) i dreszcze. Jednak Babeszjoza może również przebiegać gwałtownie, prowadząc nawet do śmierci (piorunujący przebieg choroby może wystąpić u osób z obniżoną odpornością – po 60 roku życia, po przeszczepach, splenektomii, chorych na AIDS). Kiedy u chorych na boreliozę występuje dodatkowo infekcja babeszją, przebieg obu chorób może być zaostrzony, a ryzyko uszkodzenia narządów (stawów, układu nerwowego, serca) jest większe. W takim przypadku liczba występujących objawów jest większa, a czas powrotu do zdrowia wydłuża się.

Mycoplasma
Mycoplasma została odkryta jako czynnik etiologiczny zarazy płucnej bydła w 1898 r. Późniejsze badania doprowadziły do odkrycia kilkunastu gatunków tego patogenu, a największe znaczenie dla ludzi mają Mycoplasma pneumonie M. fermentans, M. hominis i M. genitalium, atakujące najczęściej błony śluzowe układu oddechowego i moczowo-płciowego oraz stawy. Jako koinfekcja boreliozy mycoplasma występuje w 50-70% przypadków. Najbardziej oporni na leczenie chorzy mają prawie zawsze infekcje mykoplazmami, najczęściej Mycoplasmą pneumoniae i Mycoplasmą fermentans. Do zarażenia dochodzi głównie poprzez ugryzienie przez kleszcze. Jednak bakteriami tymi można się również zarazić drogą pokarmową, oddechową, przez otwarte rany oraz podczas kontaktów seksualnych.

Objawy mycoplazmozy
Infekcja mycoplasmą może przebiegać bardzo różnie, od bezobjawowej aż po infekcję układową. Mycoplasmy wywołują głównie objawy ze strony układu oddechowego oraz moczowo-płciowego. Jednakże w połączeniu z bakterią borrelii mogą powodować infekcje systemowe, zajmując każdy organ i będąc przyczyną wielu chronicznych schorzeń, między innymi reumatoidalnego zapalenia stawów oraz innych chorób na tle autoimmunologicznym. Infekcja rozsiana może objawiać się w następujący sposób: zmęczenie nieprzechodzące po odpoczynku, nietolerancja wysiłku fizycznego, dysfunkcje neurologiczne, problemy psychiczne, problemy poznawcze, bezsenność, depresja, bóle głowy, bóle i osłabienie mięśni, bóle i/lub opuchlizna stawów, bóle węzłów chłonnych, problemy z oddychaniem, pocenie się, mdłości, bóle brzucha, gorączka, chroniczne zapalenie spojówek, zmiany skórne (wysypki, rumienie), zapalenie mięśnia serca, osierdzia, wątroby, trzustki, bóle gardła, krtani, uporczywy kaszel, który przechodzi stopniowo w wilgotny z odkrztuszaniem śluzowo-ropnej plwociny nasilający się wraz z postępem choroby i inne objawy.

Mycoplasma genitalium oraz Mycoplasma hominis powodują infekcję układów moczowo-płciowych. Mogą występować zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Do zakażenia dochodzi często na drodze kontaktów płciowych. Doprowadzają do nawracającego zapalenia cewki moczowej, odmiedniczkowego zapalenia nerek, szyjki macicy, jajowodów, śluzówki macicy, miednicy mniejszej, mogą się również przyczyniać do przedwczesnych porodów. U mężczyzn przyczyniają się również do zaburzenia ruchliwości plemników, a tym samym do bezpłodności. Objawy, które mogą występować u kobiet to: częste oddawanie moczu, pieczenie w cewce moczowej, uczucie parcia na mocz. U mężczyzn: wycieki z cewki moczowej, podrażnienia prącia.

Chlamydia
Chlamydie to małe Gram-ujemne bakterie wewnątrzkomórkowe. Mikroorganizmy te po wtargnięciu do organizmu przyczepiają się do komórek gospodarza, następnie wnikają do nich i podobnie jak wirusy mnożą się wewnątrz komórek, a następnie rozprzestrzeniają po całym organizmie drogą krwionośną, przewlekle infekując układ naczyniowy i nie tylko. Istnieją trzy gatunki chlamydii patogennych dla ludzi: C. pneumoniae, C. trachomatis oraz C. psittaci, z których jako koinfekcja boreliozy występują dwie pierwsze. Wynika to z tego, że do zakażenia dochodzi nie tylko drogą kropelkową i płciową, ale również poprzez ukąszenia kleszczy i owadów kłująco-ssących, takich jak komary czy meszki.

Objawy chlamydiozy
Chlamydia pneumoniae wywołuje zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych. Może powodować zapalenie gardła, krtani, ucha środkowego i zatok, zapalenie oskrzeli oraz tzw. atypowe zapalenie płuc. W ostatnich latach coraz więcej uwagi zwraca się również na rolę C. pneumoniae w rozwoju astmy oskrzelowej oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Chlamydia trachomatis przenoszona jest przede wszystkim droga płciową, dlatego też najczęściej powoduje problemy i choroby związane z układem moczowo-płciowym.

Infekcja może przebiegać bezobjawowo, jednak najczęściej pojawiają się objawy typu pieczenie oraz ból cewki moczowej, dyskomfort podczas oddawania moczu, różnego rodzaju wydzieliny wydostające się z cewki moczowej. U mężczyzn dodatkowymi objawami mogą być bóle w okolicy podbrzusza oraz nadwrażliwość lub ból jąder. Może powodować przerost gruczołu prostaty spowodowany stanem zapalnym, a także prowadzić do niepłodności. Zakażenie C. trachomatis jest szczególnie groźne dla kobiet, co w konsekwencji może prowadzić do bezpłodności lub powikłań ciąży.

Toxoplasma
Toxoplasma gondii to pierwotniak – jednokomórkowy pasożyt, żyjący wewnątrzkomórkowo, wywołujący chorobę zwaną toksoplazmozą. Aby osiągnąć pełną dojrzałość toksoplasma musi mieć dwie grupy żywicieli. Kręgowca stałocieplnego (w tym człowieka, inne ssaki i niektóre ptaki), który jest żywicielem pośrednim oraz żywiciela ostatecznego należącego do zwierząt kotowatych (koty, żbiki, oceloty itp.). Toksoplasmoza jest jedną z najczęstszych zakażeń pasożytniczych w Europie. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia pierwotniakiem jest zarażona 1/3 ludności świata. W Polsce szacuję się, że jest to około 50-70 % populacji.

Człowiek zaraża się Toxoplasmozą gondii drogą pokarmową, spożywając pokarm zarażony oocystami (nieumyte owoce i warzywa) lub mięso z zarażonych zwierząt (forma toksoplasmy występująca w tkankach), a także poprzez ręce zabrudzone piaskiem lub ziemią czy transfuzję krwi od nosiciela. Możliwe jest także przekazanie pierwotniaka z matki na płód dziecka (toksoplasmoza wrodzona). Kleszcze i owady kłująco-ssące również są nosicielami toksoplasmy. Jako koinfekcja boreliozy pierwotniak ten pojawia się u 10-20% chorych.

Objawy toksoplazmozy
Toxoplasma gondii jest szczególnie groźna dla osób z obniżoną odpornością. U osób z prawidłową odpornością przebieg zakażenia jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy, może także powodować objawy grypopodobne. Objawy toksoplazmozy mogą pojawić się podczas zarażenia pierwotnego lub aktywować się z formy uśpionej w organizmie. Pierwotniak po wniknięciu do organizmu doprowadza do rozpadu komórek i powstawania drobnych ognisk martwicy i ziarniniaków. Toksoplazmoza może przybierać postać węzłową (powiększenie węzłów chłonnych, głównie w okolicy szyi, objawy grypopodobne, bóle głowy i mięśni, gorączka itd.), oczną (zaburzenia widzenia, światłowstręt, ból najczęściej tylko jednej gałki ocznej, nadmierne łzawienie, zapalenie siatkówki i naczyniówki), uogólnioną (bóle i zawroty głowy, zaburzenia równowagi, apatia, ogólne osłabienie, zapalenie mięśnia sercowego, wątroby, jelit, biegunki, krwawienie z dolnych odcinków przewodu pokarmowego, zapalenie płuc), mózgową (zapalenie mózgu i opon mózgowych) lub wrodzoną (zakażenie płodu poprzez łożysko).

Zarażenie się toksoplazmozą po raz pierwszy w czasie ciąży grozi poronieniem lub występowaniem wad wodzonych i uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego dziecka. Dziecko zarażone toksoplazmozą wewnątrzmacicznie, może urodzić się bez widocznych uszkodzeń, lecz objawy toksoplazmozy mogą rozwinąć się w ciągu kilku lat po urodzeniu. U noworodków może dojść do wodogłowia, zwapnienia śródczaszkowego, uszkodzenia mózgu, zmiany wielkości rogówki, zaniku nerwu wzrokowego oraz takich schorzeń jak: oczopląs, małoocze, zez, zaćma wrodzona. Może pojawić się powiększenie śledziony i wątroby, skaza krwotoczna i żółtaczka. Zakażenie często prowadzi też do opóźnienia rozwoju umysłowego, padaczki i zaburzeń mowy. Na każde 1000 porodów rodzi się 1 dziecko z toksoplazmozą wrodzoną. Jeśli natomiast do zarażenia doszło przed ciążą, w surowicy krwi wytworzyły się przeciwciała, które chronią płód, mimo obecności pierwotniaka.

Ryzyko przekazania toksoplazmy od matki poprzez łożysko do płodu jest najniższe w pierwszym trymestrze ciąży i wzrasta wraz z czasem jej trwania, wahając się od 6% dla 13. tygodnia ciąży do 72% w 36. tygodniu ciąży. Zatem im wcześniejsze stadium ciąży, tym zarażenie jest mniej groźne dla płodu. Około 15% przypadków infekcji toksoplasmą u noworodków kończy się zgonem. Najczęściej dochodzi do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu, samoistnego poronienia albo przedwczesnego porodu noworodka z objawami uogólnionego zajęcia narządów wewnętrznych. W ciężkich zarażeniach obraz kliniczny spotykany u noworodka może przypominać posocznicę bakteryjną o bardzo złym rokowaniu.

Brucella
Bakterie brucellii to wewnątrzkomórkowe Gram-ujemne pałeczki tlenowe należące do typu proteobakterii, wywołujace chorobę zwaną brucelozą. Do zakażenia brucellą może dojść poprzez kontakt ze zwierzętami, kontakt ze skażonymi wydzielinami zwierząt (mleko, krew, wody płodowe), poprzez spożycie żywności skażonej brucellą, poprzez ukąszenia kleszczy i owadów kłująco-ssących takich jak komary, pchły oraz wszy. Jako koinfekcja boreliozy pojawia się u ok. 5% chorych. Na brucelozę często chorują również osoby związane zawodowo ze zwierzętami – rolnicy, lekarze weterynarii, pracownicy rzeźni oraz pracownicy laboratorium.

Objawy brucelozy
Objawy u ludzi najczęściej mają charakter podobny do grypy – gorączka, osłabienie, bóle głowy, bóle mięśni, dreszcze. W cięższych przypadka może dojść do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego lub zapalenia wsierdzia. Do charakterystycznych objawów możemy zaliczyć również „strzelanie” stawami, poty, ból pleców oraz utratę masy ciała. Infekcji bakterią brucellii przypisuje się duże znaczenie podczas diagnozowania podłoża Stwardnienia Zanikowego Bocznego (SLA, ALS).

Yersinia
Yersinia jest Gram-ujemną pałeczką należącą do enterobakterii. Wyróżniamy 12 gatunków tej bakterii, najbardziej patogenne dla człowieka są 3 gatunki: Yersinia enterocolitica, Yersinia pseudotuberculosis oraz Yersinia pestis. Choroba wywołana przez Yersinie enterocolitica to jersinioza. Choroba wywołana przez Yersinie pseudotuberculosis to rodencjoza (inaczej zwana gruźlicą rzekomą). Yersinia pestis wywołuje dżumę. Yersinia bytuje w błonach śluzowych jelita cienkiego i węzłach chłonnych, atakuje makrofagi.

Jersiniozą i rodencjozą możemy zarazić się na wiele sposobów. Zarażają nas zwierzęta hodowlane, dzikie zwierzęta, psy, koty oraz gryzonie. Do zakażenia może również dojść poprzez zanieczyszczoną żywność (w szczególności przez wieprzowinę skażoną kałem świni), wodę, a także glebę. Zdarzają się także przypadki zakażenia yersinią poprzez transfuzję krwi. Bardzo częstym powodem zarażenia tą bakterią jest ugryzienie przez zainfekowanego kleszcza. Yersinia jest jedną z wielu koninfekcji borrelii, pojawia się u około 20% chorych na boreliozę.

Objawy infekcji bakterią yersinii
Główne objawy zakażenia to zatrucie pokarmowe, problemy z jelitami w tym zapalenie węzłów chłonnych krezki jelitowej oraz zapalenie końcowego odcinka jelita cienkiego i kątnicy. Ten objaw może zostać mylnie rozpoznany jako zapalenie wyrostka robaczkowego, sarkoidoza, choroba Leśniowskiego-Crohna lub pasożyty. Yersinia może rozprzestrzenić się naczyniami krwionośnymi poza układ pokarmowy i doprowadzić do zapaleń ropnych, między innymi zapalenia gardła, płuc, stawów, opon mózgowo – rdzeniowych lub zapalenia pęcherza.

Anaplasma i ehrlichia
Anaplazma oraz ehrlichia to niewielkich rozmiarów (0,5-2 mikrometrów) bakterie Gram-ujemne, będące wewnątrzkomórkowymi patogenami, zbliżonymi budową do riketsji. Bakterie te rozmnażają się w leukocytach i monocytach. Wnikają do organizmu i rozprzestrzeniają się drogą naczyń krwionośnych oraz chłonnych, atakują komórki układu krwiotwórczego i siateczkowo-śródbłonkowego. W skutek rozpadu komórek dochodzi do uwolnienia się drobnoustrojów do krwi i wtórnego zakażenia wielu narządów i tkanek. Skutkiem tego jest pozbawienie organizmu funkcji bakteriobójczych. Anaplazmoza, inaczej zwana erlichiozą, jest zakaźną chorobą wielonarządową ludzi i zwierząt, przebiegającą z trombocytopenią (małopłytkowością). Do zakażenia najczęściej dochodzi podczas ugryzienia przez zainfekowanego kleszcza. Chorobą tą można zarazić się również od gryzoni, a także podczas transfuzji krwi. Czas inkubacji choroby wynosi kilkanaście dni. Erlichioza może przebiegać gwałtownie, w niektórych przypadkach przebiega bezobjawowo, a czasem jej objawy mogą zostać mylnie przypisane boreliozie. Jako koinfekcja boreliozy pojawia się w 15% przypadków.

Objawy erlichiozy
Do głównych objawów erlichiozy zaliczamy gorączkę (38-39°C), dreszcze, trombocytopenię i leukopenię, powiększenie wątroby lub/i śledziony, światłowstręt, hiponatremię, bóle mięśni i stawów, bóle głowy, kłopoty z koncentracją, szmery skurczowe serca, zapalenie spojówek, wysypkę i wiele innych. Nasilenie objawów występuje u osób chorych jednocześnie na boreliozę.

Riketsje
Riketsje to grupa Gram-ujemnych pałeczek wielkości od 300 do 2000 nm. Bakterie te są bezwzględnymi wewnątrzkomórkowymi pasożytami i podobnie jak wirusy namnażają się tylko w komórkach żywiciela, powodując szereg różnych chorób. Zakażenia riketsjami umiejscowione są w komórkach śródbłonka naczyń włosowatych, gdzie namnażając się wywołują efekt cytotoksyczny, konsekwencją czego jest niszczenie komórek śródbłonka. W efekcie dochodzi do wytworzenia rozsianych zmian wielonarządowych, umiejscowionych w drobnych naczyniach skóry, płuc, serca, nerek, mózgu i w innych narządach wewnętrznych. Powoduje to ogniskową martwicę, tworzenie się nacieków wokół uszkodzonych naczyń, zwolnienie przepływu krwi w naczyniach włosowatych oraz tworzenie się obrzęków okołonaczyniowych. W niektórych przypadkach dochodzi do zespołu rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego.

Objawy riketsjoz
Riketsje powodują patologiczne zmiany w układzie krwionośnym, nerwowym, a także w sercu. Najbardziej charakterystyczne objawy tyfusu plamistego to gorączka, przyspieszenie oddechu, migreny, powiększenie wątroby i śledziony, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a także zapalenie płuc oraz zapalenie ślinianek przyusznych. Riketsje należą do jednych z wielu koinfekcji borrelii, pojawiają się u około 15% zakażonych. U osób chorujących na boreliozę występuje nasilenie objawów riketsjozy. Riketsje stanowią problem diagnostyczny z uwagi na silne reakcje krzyżowe występujące w badaniach serologicznych.

Diagnostyka i leczenie boreliozy oraz jej koinfekcji
Borelioza potrafi podszyć się pod wiele chorób. Leczenie przebiegałoby dużo skuteczniej, gdyby chorzy od razu byli prawidłowo diagnozowani. Tymczasem zaledwie 15% przypadków na świecie jest właściwie rozpoznawane. Wielu lekarzy twierdzi, że borelioza leży u podstaw dużej części chorób degeneracyjnych układu nerwowego, chorób układu krążenia, chorób układu pokarmowego i zaburzeń endokrynologicznych. Ich zdaniem należałoby rozważyć boreliozę w takich przypadkach jak:
• migreny
• reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – 95% osób z RZS jest zarażonych bakterią borrelii
• zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – choroba Bechterewa
• polimialgia reumatyczna (PMR)
• zespół przewlekłego zmęczenia (CFS)
• fibromialgia(FMS)
•  miastenia – choroba Erba-Goldflama
• toczeń rumieniowaty układowy (SLE)
• stwardnienie zanikowe boczne (SLA, ALS) — jeżeli borelioza przebiega bardzo burzliwie z rozległymi ubytkami neurologicznymi
• stwardnienie rozsiane (SM) – nawet 50% przypadków
• choroby skórne – najczęściej zanikowe zapalenie skóry, twardzina układowa (sklerodermia) i inne
• rozmaite zaburzenia psychiczne, najczęściej depresje i nerwice
• choroba Hashimoto
• choroba Gravesa-Basedowa
• napadowa arytmia
• zespół Guillian-Barre
• ADHD
• choroby Alzheimera i Parkinsona
• autyzm (ASD)

Borelioza jest niezmiernie skomplikowaną chorobą, która może spowodować długotrwałe chroniczne infekcje. Pacjenci mogą mieć seronegatywne wyniki testów, lecz ciągle mieć w sobie żywe krętki możliwe do wyhodowania z wycinków biopsji, nawet po agresywnej terapii antybiotykowej. W naturalnej historii choroby, zakażenie wcześnie przekracza barierę krew-mózg. Bakteria, która przeszła przez mózg, może być tak różna antygenowo od występującej w początkowym okresie zakażenia, że wytworzone przez organizm przeciwciała przestają być efektywne. Testowanie wegetatywno-rezonansowe daje bardzo wysoką pewność wykrycia boreliozy i koinfekcji. Po wykonaniu testu i potwierdzeniu obciążenia organizmu boreliozą lub jej koinfekcjami możemy zastosować terapię biorezonansową.

Biorezonans swoje działanie opiera na wykorzystaniu drgań elektromagnetycznych o określonej częstotliwości. Każdy patogen ma swoje określone drgania. Metoda biorezonansowa polega na wykrywaniu w organizmie właśnie takich zmiennych częstotliwości, a następnie dobraniu odpowiedniej częstotliwości, która wprowadzi je w takie drgania, w wyniku których patogen ulegnie rozpadowi. Metoda jest skuteczna, bezbolesna, nieinwazyjna i obecnie najpewniejsza.

Oczywiście każda terapia jest planowana indywidualnie i w dużym stopniu zależy od obciążeń organizmu toksynami i innymi patogenami. Zazwyczaj pierwsze efekty są widoczne po kilku podłączeniach np.: zmniejsza się ból stawów, ustępuje permanentne zmęczenie. Najczęściej terapia jest długotrwała i poza biorezonansem często wiąże się z wprowadzeniem zmian w sposobie odżywiania i korektą przyzwyczajeń. Nawet w przypadku nieodwracalnych powikłań po boreliozie i jej koinfekcjach, wykluczających całkowite wyleczenie, wciąż możemy zapewnić cofnięcie się wielu symptomów poprzez wyeliminowanie z organizmu aktywnych bakterii borrelii, które są odpowiedzialne za bóle stawów, kołatanie serca, zawroty głowy i wiele innych dolegliwości.